[答案]①$\lambda=\sqrt{2}+1 \quad$②当 $1<\lambda \leq 1+\sqrt{2}$,不存在;当 $\lambda>1+\sqrt{2}$,存在.
[解析]分析:(I)先把 $S_{1}, S_{2}$ 用面积公式表示出来,再根据 $S_{1}=\lambda S_{2}$ 即可求得。
(II)先假设存在,再根据题意分别求出 $S_{1}, S_{2}$,令 $S_{1}=\lambda S_{2}$,再计算即可得。
解:依题意可设椭圆 $C_{1}$ 和 $C_{2}$ 的方程分别为
$C_{1}: \frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{m^{2}}=1, \quad C_{2}: \frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{n^{2}}=1$. 其中 $a>m>n>0, \lambda=\frac{m}{n}>1$.
(I)解法 1:如图 1,若直线 $l$ 与 $y$ 轴重合,即直线 $l$ 的方程为 $x=0$,则
$S_{1}=\frac{1}{2}|B D| \cdot|O M|=\frac{1}{2} a|B D|, S_{2}=\frac{1}{2}|A B| \cdot|O N|=\frac{1}{2} a|A B|$,所以 $\frac{S_{1}}{S_{2}}=\frac{|B D|}{|A B|}$.
在 $C_{1}$ 和 $C_{2}$ 的方程中分别令 $x=0$,可得 $y_{A}=m, y_{s}=n, y_{D}=-m$,
于是 $\frac{|B D|}{|A B|}=\frac{\left|y_{s}-y_{D}\right|}{\left|y_{A}-y_{B}\right|}=\frac{m+n}{m-n}=\frac{\lambda+1}{\lambda-1}$.
若 $\frac{S_{1}}{S_{2}}=\lambda$,则 $\frac{\lambda+1}{\lambda-1}=\lambda$,化简得 $\lambda^{2}-2 \lambda-1=0$.由 $\lambda>1$,可解得 $\lambda=\sqrt{2}+1$.
故当直线 $l$ 与 $y$ 轴重合时,若 $S_{1}=\lambda S_{2}$,则 $\lambda=\sqrt{2}+1$.
解法 2:如图 1,若直线 $l$ 与 $v^{+}$五重合,则
$|B D|=|O B|+|O D|=m+n,|A B|=|O,-|O B|=m-n$.
$S_{1}=\frac{1}{2}|B D| \cdot|O M|=\frac{1}{2} a|B D|, \quad S_{2}=\frac{1}{2}|A B| \cdot|O N|=\frac{1}{2} a|A B|$.
所以 $\frac{S_{1}}{S_{2}}=\frac{|B D|}{|A B|}=\frac{m+n}{m-n}=\frac{\lambda+1}{\lambda-1}$.
若 $\frac{S_{1}}{S_{2}}=\lambda$,则 $\frac{\lambda+1}{\lambda-1}=\lambda$,化简得 $\lambda^{2}-2 \lambda-1=0$.由 $\lambda>1$,可解得 $\lambda=\sqrt{2}+1$.
故当直线 $l$ 与 $y$ 轴重合时,若 $S_{1}=\lambda S_{2}$,则 $\lambda=\sqrt{2}+1$.

第 22 题解答图 1

第 22 题解答图 2
(II)解法 1:如图 2,若存在与坐标轴不重合的直线 $l$,使得 $S_{1}=\lambda S_{2}$.根据对称性,直线 $l: y=k x(k>0)$,
点 $M(-a, 0), N(a, 0)$ 到直线 $l$ 的距离分别为 $d_{1}, d_{2}$,则
因为 $d_{1}=\frac{|-a k-0|}{\sqrt{1+k^{2}}}=\frac{a k}{\sqrt{1+k^{2}}}, d_{2}=\frac{|a k-0|}{\sqrt{1+k^{2}}}=\frac{a k}{\sqrt{1+k^{2}}}$,所以 $d_{1}=d_{2}$.
又 $S_{1}=\frac{1}{2}|B D| d_{1}, S_{2}=\frac{1}{2}|A B| d_{2}$,所以 $\frac{S_{1}}{S_{2}}=\frac{|B D|}{|A B|}=\lambda$,即 $|B D|=\lambda|A B|$.
由对称性可知 $|A B|=\mid C D$,所以 $|. C|=|B D|-|A B|=(\lambda-1)|A B|$, $|A D|=|B D|+|A B|=(\lambda+1)|B|$,于是
$\frac{|A D|}{|B C|}=\frac{\lambda+1}{\lambda-1}$.
将 $l$ 的方程分别与 $C_{1}, C_{2}$ 的方程联立,可求织
$x_{A}=\frac{a m}{\sqrt{a^{2} k^{2}+m^{2}}}, \quad x_{B}=\frac{a n}{\sqrt{a^{2} k^{2}+i}}$
根据对称性可知 $x_{c}=-x_{s}, x_{s}=-x_{A}$,于是
$\frac{|A D|}{|B C|}=\frac{\sqrt{1+k^{2}}\left|x_{A}-x_{D}\right|}{\sqrt{1+k^{2}}\left|x_{B}-x_{C}\right|}=\frac{2 x_{A}}{2 x_{A}}=\frac{m}{n} \sqrt{\frac{a^{2} k^{2}+n^{2}}{a^{2} k^{2}+m^{2}}}$.
从而由①和②式可得
$\sqrt{\frac{a^{2} k^{2}+n^{2}}{a^{2} k^{2}+m^{2}}}=\frac{\lambda+1}{\lambda(\lambda-1)}$.
令 $t=\frac{\lambda+1}{\lambda(\lambda-1)}$,则由 $m>n$,可得 $t \neq 1$,于是由(3)可解得 $k^{2}=\frac{n^{2}\left(\lambda^{2} t^{2}-1\right)}{a^{2}\left(1-t^{2}\right)}$.
因为 $k \neq 0$,所以 $k^{2}>0$.于是(3)式关于 $k$ 有解,当且仅当 $\frac{n^{2}\left(\lambda^{2} t^{2}-1\right)}{a^{2}\left(1-t^{2}\right)}>0$,
等价于 $\left(t^{2}-1\right)\left(t^{2}-\frac{1}{\lambda^{2}}\right)<0$.由 $\lambda>1$,可解得 $\frac{1}{\lambda}即 $\frac{1}{\lambda}<\frac{\lambda+1}{\lambda(\lambda-1)}<1$,由 $\lambda>1$,解得 $\lambda>1=\sqrt{2}$,所以,
当 $1<\lambda \leq 1+\sqrt{2}$ 时,不存在与坐标轴不重合的了公 $l$,使得 $S_{1}=\lambda S_{2}$;
当 $\lambda>1+\sqrt{2}$ 时,存在与坐标轴不重命!线 $l$ 使得 $S=\lambda S_{2}$.
解法 2:如图 2,若存在与坐标 $t$,不重合的直线 $l$,使得 $S_{1}=\lambda S_{2}$。根据对称性,
不妨设直线 $l:, y=k x(k>0)$
点 $M(-a, 0), N(a, 0)$ 到直线 $l$ 的距离分别为 $d_{1}, d_{2}$,则
因为 $d_{1}=\frac{|-a k-0|}{\sqrt{1+k^{2}}}=\frac{a k}{\sqrt{1+k^{2}}}, d_{2}=\frac{\left|c^{\circ}-0\right|}{\sqrt{1+k^{2}}}=\frac{c_{1}}{\sqrt{1+k^{2}}}$,所以 $d_{1}=d_{2}$。
又 $S_{1}=\frac{1}{2}|B D| d_{1}, S_{2}=\frac{1}{2}|A B| d_{2}$,所以 $\frac{S_{1}}{S_{2}}=\frac{|B D|}{|A B|}=\lambda$.
因为 $\frac{|B D|}{|A B|}=\frac{\sqrt{1+k^{2}}\left|x_{s}-x_{D}\right|}{\sqrt{1+k^{2}}\left|x_{A}-x_{B}\right|}=\frac{x_{A}+x_{B}}{x_{A}-x_{B}}=\lambda$,所以 $\frac{x_{A}}{x_{B}}=\frac{\lambda+1}{\lambda-1}$.
由点 $A\left(x_{A}, k x_{A}\right), B\left(x_{B}, k_{B}\right)$ 分别在 $C_{1}, C_{2}$ 上,可得

依题意 $x_{A}>x_{B}>0$,所以 $x_{A}{ }^{2}>x_{s}{ }^{2}$。所以由上侙解得 $k^{2}=\frac{m^{2}\left(x_{A}{ }^{2}-x_{B}{ }^{2}\right)}{a^{2}\left(\lambda^{2} x_{s}{ }^{2}-x_{A}{ }^{2}\right)}$.

从而 $1<\frac{\lambda+1}{\lambda-1}<\lambda$,解得 $\lambda>1-\sqrt{2}$,所以
当 $1<\lambda \leq 1+\sqrt{2}$ 时,不存在与坐标轴不重合的直线 $l$,使得 $S_{1}=\lambda S_{2}$.
当 $\lambda>1+\sqrt{2}$ 时,存在与坐标轴不重合的直线 $l$ 使得 $S_{1}=\lambda S_{2}$.
[ 考点定位]本题考查直线与椭圆的位置关系,考查综合分析问题的能力。